Boekenkist van Hugo de Groot door
Erfgoed

Boekenkist van Hugo de Groot

‘Le miracle de la Hollande’

Jurist Hugo de Groot (1583-1645) legde de basis voor het Volkenrecht. In 1619 werd hij om politieke redenen opgesloten door Maurits van Nassau in Slot Loevestein, maar met hulp van zijn vrouw Maria lukte het hem te ontsnappen in, jawel, een boekenkist!

Hugo de Groot werd geboren op 10 april 1583 in Delft. Al snel bleek dat de kleine Hugo hoogbegaafd was. Zodoende ging hij op zijn elfde al rechten studeren in Leiden. Meteen na zijn afstuderen mag hij met raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt mee naar Frankrijk om de Franse koning over te halen diens steun aan de opstand tegen Spanje voort te zetten. De Franse koning is zeer onder de indruk van ‘le miracle de la Hollande’. 


In 1613 wordt Hugo de Groot pensionaris van Rotterdam. Op dat moment is het Twaalfjarig Bestand van kracht. Voor Van Oldenbarnevelt en De Groot is deze wapenstilstand in de Tachtigjarige Oorlog een goede zaak, maar legeraanvoerder Maurits van Nassau wil juist dat de oorlog voortgezet wordt. Deze onenigheid leidt in combinatie met andere politieke, religieuze en persoonlijke conflicten tot de terdoodveroordeling van Van Oldenbarnevelt. Hugo de Groot krijgt levenslang en wordt op 5 juni 1619 overgebracht naar Slot Loevestein. 

In zijn cel mocht Hugo de Groot wel blijven studeren (hij schreef er zijn ‘Inleiding tot de Hollandsche Rechtsgeleerdheid’). Daarvoor ontving hij regelmatig een kist vol boeken. Op den duur werden de bewakers laks en werd de boekenkist niet meer gecontroleerd. Hugo’s vrouw Maria van Reigersberch kwam op het slimme idee om Hugo in de boekenkist Slot Loevestein uit te smokkelen. Op 22 maart 1621 vond deze ontsnapping plaats. Via vrienden en familie vluchtte hij via  Gorinchem en Antwerpen naar Parijs, waar hij met open armen door de Franse koning werd ontvangen. Hij kreeg een toelage, zodat hij zich aan zijn schrijverschap kon wijden. 

Er zijn maar liefst drie boekenkisten overgeleverd waarvan wordt beweerd dat het de boekenkist van Hugo de Groot is. De boekenkist van Museum Prinsenhof Delft is in het bezit geweest van de nazaten van Willem de Groot (Hugo’s broer). De kist van het Rijksmuseum schijnt afkomstig te zijn uit het huis van de familie Daatselaar in Gorinchem waar Hugo na zijn vlucht ondergedoken zat. De derde staat op Slot Loevestein, maar daar is geen verhaal over de herkomst van bekend. Overigens hebben Hugo en zijn broer tijdens hun leven al tevergeefs grote moeite gedaan om de kist op te sporen, dus het is erg onwaarschijnlijk dat een van de drie kisten de echte is, maar dat maakt het verhaal niet minder bijzonder.