© Museum Prinsenhof Delft
Delfts Blauw door
Erfgoed

Delfts Blauw

Delfts Blauw: oosterse inspiratie

Delfts Blauw werd ontwikkeld in een poging het wereldberoemde Chinese porselein na te maken. Dankzij de Hollandse handelsgeest lukte het in Delft om het ‘namaakporselein’ zo te maken dat het een eigen status en markt kreeg en kon uitgroeien tot een wereldwijd icoon. 

Noraly Beyer

“Ik heb in mijn jonge jaren als student rondleidingen gegeven en mensen verteld hoe Delfts blauw gemaakt wordt. Dus ik ben een fan van Delfts blauw. Het is het pronkstuk van Nederland en ik hoop dan ook dat u hierop zult stemmen.”

In de 17de eeuw was Delft het belangrijkste keramiekcentrum van Europa. Het beschilderde aardewerk was gebaseerd op porselein uit China en Japan. Door gebrek aan kennis en de juiste grondstoffen kon dit porselein niet precies nagemaakt worden, maar de innovatieve pottenbakkers in Delft verzonnen een manier om het er wel zoveel mogelijk op te laten lijken. Ze beschilderde hun aardewerk met een witte laag glazuur. Dit werd faience of plateel genoemd. Het kreeg ook vaak de misleidende naam ‘Delffsch porceleyn’. Dit leidde uiteindelijk tot de naam die het nu heeft: Delfts Blauw. 


Een prachtig voorbeeld van het iconische aardewerk is deze schotel, die in het bezit is van Museum Prinsenhof Delft. De schotel is vervaardigd in plateelbakkerij De Metaale Pot, die in bezit was van Lambertus van Eenhoorn. De Metaale Pot was één van de bekendste plateelbakkerijen van Delft, samen met De Grieksche A en Het Moriaenshooft. 

De schotel is rijk beschilderd met een scala aan oosterse taferelen. Op de centrale afbeelding op het binnenste gedeelte van de schotel zijn dertien figuren te zien die zowel het aardse als het hemelse leven symboliseren. Het aardse leven toont een Chinese grijsaard met bamboestok, een vrouw met een mand op de rug, een kreupele persoon, een steltvogel op een brug, een groepje van drie welgestelde Chinezen en een vrouw bij een hek. Het hemelse leven toont wandelende en mediterende Taoïstische monniken, waarbij een van hen op een fabeldier zit. Op de brede rand is een reeks scènes afgebeeld uit het dagelijks leven: kinderen op een brug, een mandendrager, een man in een bootje, vissers, spelende vrouwen, zittende Chinezen, een ruiter en een takkendrager.

De schilder van deze schotel heeft zich duidelijk laten inspireren door de afbeeldingen op Chinees porselein, maar heeft ook zijn fantasie de vrije loop gelaten. De pijproker is een beeld dat niet in de Chinese schilderkunst voorkomt. De plateelschilder heeft hiermee een populair westers gebruik toegevoegd.