© Mauritshuis, Den Haag
Meisje met de parel door Johannes Vermeer
Kunst

Meisje met de parel

Johannes Vermeer

Wie is toch het meisje met de parel?

Er bestaat een groot mysterie rondom de identiteit van het meisje met de parel op het schilderij van Johannes Vermeer. Dat we nooit zullen weten wie dit meisje is, is misschien wel helemaal niet zo erg. Want dat is juist wat het schilderij zo intrigerend maakt.  

Janny van der Heijden

“Parels? Ik ben er dol op! Het zal u dus ook niet verbazen dat ik ambassadeur ben voor dit Vermeer-schilderij. Ik pleit er vurig voor dat dit het pronkstuk van Nederland wordt. Dus stemmen, hè, op het ‘Meisje met de parel’!”

We weten überhaupt niet veel over ‘Meisje met de parel’. Dit komt omdat we weinig weten over het leven en werk van Johannes Vermeer, die na zijn dood al snel in de vergetelheid raakte. Pas in de 19e eeuw werd de Hollandse meester herontdekt. 

Een andere reden dat we zo weinig weten over het meisje op het schilderij, is dat het geen portret is, maar een tronie. Een tronie is een studie van een bepaald type hoofd, gemoedstoestand of karakter. Anders dan bij portretten werd de naam van het model meestal niet genoemd bij het schilderij. Omdat we het niet weten is haar identiteit open ter interpretatie. Mogelijk gaat het om een van Vermeers dochters, die wel vaker model voor hem stonden. Ook kan het, zoals wordt gesuggereerd in de roman ‘Girl with a Pearl Earring’ (1998) van de Amerikaanse schijfster Tracy Chevalier, gaan om een dienstmeisje van Vermeer. In 2003 werd dit boek verfilmd door de Britse regisseur Peter Webber met Colin Firth in de rol van Johannes Vermeer en Scarlett Johannson als zijn dienstmeisje Griet. Dankzij dit boek en de gelijknamige film is het schilderij nog beroemder geworden en zijn er nog meer vragen over de identiteit van het meisje ontstaan.


De houding en blik van het meisje zijn erg intrigerend; je blijft maar naar haar kijken en het lijkt alsof ze jou ook aankijkt. Je weet niet zeker of ze je iets wilt vertellen, door haar half geopende mond en de misschien ietwat onzekere blik in haar ogen. Die is op allerlei manieren te interpreteren en wordt door iedereen weer op een andere manier gezien. Dat is wat haar zo interessant maakt.  

Tot 1995 stond het schilderij bekend als "Meisje met tulband". Pas in het Mauritshuis besloot men dat "Meisje met de parel" een betere naam was. Het is echter nog maar de vraag of het om een echte parel gaat, aangezien de vorm en de grootte teveel afwijken van natuurlijke parels. Het zou kunnen dat het hier gaat om een glazen variant. Deze “nepparels”, die voornamelijk in Venetië werden vervaardigd, waren veel goedkoper. Het zou ook kunnen dat Vermeer de parel vanuit fantasie heeft geschilderd.