© Panorama Mesdag
Panorama Mesdag door Hendrik Willem Mesdag
Kunst

Panorama Mesdag

Hendrik Willem Mesdag

Mesdag en zijn liefde voor de zee

In 1868 bracht de Groningse Hendrik Willem Mesdag met zijn broer Taco een bezoek aan het Duitse Waddeneiland Norderney. Daar raakte hij gefascineerd door de zee. Zo erg zelfs dat hij het jaar daarop naar Den Haag verhuisde, waar hij het strand elke dag kon bewonderen, bestuderen en vastleggen.

In 1870 stuurde Mesdag twee schilderijen in voor de befaamde Parijse Salon en won, als volslagen onbekende, met zijn werk “Les Brisants de la Mer du Nord” een medaille. Dit was Mesdags grote doorbraak als zeeschilder. 

Rond 1875 barstte er in België een ware panorama-rage los. Enkele Brusselse ondernemers wilden daar een graantje van meepikken en gaven de befaamde Mesdag in 1880 de opdracht voor een strandpanorama. Na het faillissement van de Belgische firma kocht Mesdag in 1886 zijn eigen panorama, dat hij als één van zijn belangrijkste werken beschouwde. 


Het gigantische panorama maakte Mesdag op een doek van circa 1680 m2 en schilderde hij in slechts vier maanden. Hij kreeg daarbij gelukkig wel steun van zijn vrouw Sientje van Houten en enkele collega's, waaronder Breitner. De rotonde heeft een doorsnede van 36 meter en de verdekt aangebrachte vensters in het dak geven de gehele ruimte een lichtheid die de illusie van een natuurlijke situatie oproept. Het pand waarin het panorama is aangebracht, werd speciaal voor de schildering gebouwd. In het centrum van het gebouw is een kunstmatig duin opgeworpen. Vanaf een uitkijkpunt boven dit duin heeft de bezoeker uitzicht alsof hij op het in 1881 afgegraven Seinpostduin staat.

Het geheel, dat wil zeggen bouwwerk en panorama, kwam in de jaren 1880-1881 gereed. Als voorbeeld van de typisch 19e-eeuwse lering en vermaak-idee is Panorama Mesdag kenmerkend en als enig resterend panorama in Nederland uniek. Als voortbrengsel van de Haagse School geldt de schildering als belangrijk, niet alleen wat betreft omvang, gevoerde schildertoets en thema, maar ook als het resultaat van samenwerkende kunstenaars van de Haagse School. Uit kunsthistorisch oogpunt zet Panorama Mesdag op grootse en lumineuze wijze de traditie van het trompe l'oeil-effect voort.